اولین روزهای ژانویه سال ۲۰۲۶، فعالان محیط زیست را شوکه کرد. موسسه بینالمللی حفاظت از طبیعت «فاونا و فلورا» فهرست سالانه خود را منتشر کرد: «گونههای زیر نظر در ۲۰۲۶». این فهرست تصویری سیاه از ۱۰ گونه جانوری است که در آستانه نابودی کامل قرار دارند. دلیل انقراض همیشه یکی نیست؛ گاهی جنگلزدایی، گاهی تغییرات اقلیمی، گاهی تجارت غیرقانونی حیات وحش و گاهی ترکیبی از این فجایع است. اما خبر تلخ این است که طبق این گزارش، بشریت دیگر توانایی به تعویق انداختن اقدامات اقلیمی را ندارد.
یکی از معروفترین اسامی این فهرست، «مارماهی اروپایی» است. شاید در رستورانهای لندن غذای «مارماهی ژلهای» را دیده باشید. محبوبیت این غذا در دهههای گذشته باعث صید بیرویه این موجودات شد. طبق آمار، جمعیت مارماهی اروپایی در بریتانیا طی ۲۵ سال گذشته با کاهش ۹۵ درصدی مواجه شده است. اما این فقط تقصیر آشپزها نیست. تکهتکه شدن زیستگاهها به دلیل سدسازی، آلودگی آبها و تغییرات اقلیمی که مسیر مهاجرت آنها را بر هم زده، دست به دست هم داده تا این مارماهی عجیب در لبه پرتگاه قرار بگیرد.
در نقطه دیگر جهان، «عنکبوتهای سایکدلیک» در جنگلهای بارانی آمازون در حال نابودی هستند. این عنکبوتها که به خاطر رنگهای درخشان و الگوهای توهمزایشان معروفند، قربانی جنگلزدایی هستند. هر روز صدها هکتار از جنگلهای آمازون به خاطر دامداری و کشاورزی ناپایدار از بین میرود و با نابودی درختان، این گونههای منحصربهفرد نیز برای همیشه خاموش میشوند. کریستیان تلکی، رئیس فاونا و فلورا، در بیانیهای تأکید کرده: «این فهرست فقط یک لیست اسامی نیست؛ چراغ خطر قرمزی است برای همه ما.»
خبر کمی امیدوارکننده اما از آفریقا میرسد. در تاریخ ۴ ژوئن ۲۰۲۶، یک خبر خوب در مورد «پروژه یوزپلنگ» منتشر شد. این گونه که در دوران جواهر لعل نهرو در هند منقرض اعلام شده بود، حالا پس از هفت دهه، با تلاش دولت نارندرا مودی و کمک از نامیبیا، دوباره به طبیعت هند بازگشته است. توله یوزپلنگهای متولد شده در پارک ملی کونو، نشان میدهد که اگر انسان اراده کند، میتواند اشتباهات جبرانناپذیر را تا حدی جبران کند. اما حقیقت این است که برای هر داستان موفقیت از بازگشت یک گونه، صدها گونه دیگر در خاموشی به سمت فراموشی میروند.
